از جمله اقشار مختلف حاضر در حرم مطهر امام رضا(ع) نوجوانان هستند که به همراه خانواده یا در قالب اردوهای فرهنگی و مذهبی به زیارت بارگاه مطهر امام هشتم(ع) مشرف می‌شوند. ضرورت برنامه‌ریزی دقیق برای این قشر از زائران و مجاوران با توجه به حساسیت‌های لازم ازجمله موضوعاتی است که مورد توجه مسئولان برنامه‌های فرهنگی، مذهبی و مناسبتی حرم مطهر رضوی بوده است.
به همین بهانه و به مناسبت هفته نوجوان (۸ تا ۱۳ آبان) به سراغ میلاد شعیبی، رئیس اداره پایگاه‌ها و نخبگان حرم مطهر رضوی، از واحدهای زیرمجموعه معاونت تبلیغات اسلامی بارگاه منور امام هشتم(ع) رفتیم و وی با نهایت صمیمیت پاسخگوی پرسش‌های ما بود. در ادامه، بخش‌هایی از سخنان او در گفت‌وگو با خبرنگار روزنامه قدس را می‌خوانید.
ابتدا بفرمایید برنامه‌های ویژه نوجوانان در حرم مطهر رضوی در چه محورهایی انجام می‌شود؟
با توجه به اهمیت توجه به نوجوانان زائر و مجاور، بخش نوجوان این اداره، سالیانه میزبان حدود ۲میلیون نوجوان در برنامه‌های مختلف فرهنگی و مذهبی است که با محوریت سه مکان شامل پاتوق پسرانه (واقع در صحن پیامبر اعظم(ص))، پاتوق دخترانه (واقع در صحن پیامبر اعظم(ص)) و حسینیه شهدا(واقع در صحن قدس) اجرا می‌شوند. البته مکان‌های نام برده شده به صورت دائمی به همراه دیگر برنامه‌های موضوعی که در مکان‌های مناسب خود پیش‌بینی می‌شوند در طول سال، میزبان زائران و مجاوران نوجوان هستند.
به‌طور کلی در حرم مطهر رضوی در دو محور «فردی» و «تشکلی» به زائران نوجوان خدمات فرهنگی و تبلیغی ارائه می‌شود؛ برنامه‌هایی مانند نیمروز در بهشت (ویژه پسران و دختران نوجوان)، جلسات پرسش و پاسخ نوجوانان، بیتوته در حرم مطهر، اعتکاف، حرم‌شناسی، حرم‌گردی و... با محوریت آشنایی با شخصیت مبارک حضرت رضا(ع)، علما و دانشمندان، شهدا و ایثارگران و...، برگزاری جشن تکلیف (ویژه نوجوانان پسر در سن ۱۵ سالگی) و... .
همچنین اجرای برنامه‌های مربوط به مناسبت‌ها و رویدادهای مختلف مانند برگزاری حسینیه نوجوان در دو ماه محرم وصفر، ویژه‌برنامه‌های مربوط به بزرگداشت عید سعید غدیرخم، غبارروبی مسجد جامع گوهرشاد، برگزاری ویژه‌برنامه‌های مخصوص روز پسر (سالروز تولد امام جواد(ع)) و روز دختر (سالروز ولادت حضرت فاطمه معصومه(س)) و... از دیگر برنامه‌های ارائه شده برای نوجوانان است.
در حوزه برنامه‌های ویژه تشکل‌ها نیز فضایی در حرم مطهر رضوی فراهم شده که این گروه‌ها و تشکل‌ها جدا از استفاده از برنامه‌های حرم مطهر رضوی، با ارائه برنامه‌های تشکلی به نوجوانان زائر و مجاور خدمت‌رسانی می‌کنند: برنامه‌هایی در حوزه‌های مهارتی، علمی، رسانه‌ای و... همچنین با برگزاری هیئت‌های نوجوان‌محور، یادواره بزرگداشت شهدا، تولید محصولات فرهنگی و... خدمت قابل توجهی را به تشکل‌های نوجوانان ارائه می‌دهند.
برای افزایش گستره خدمات و مخاطبان نوجوان در سال جاری و در آینده چه راهکارهایی اندیشیده‌اید؟
با توجه به رهنمودهای تولیت معزز آستان قدس رضوی مبنی بر توجه ویژه و خاص به نوجوانان و همچنین تأکیدات مدیریت عالی حرم مطهر رضوی مبنی بر محور بودن توجه به نوجوانان و خدمت به آنان در حرم مطهر امام هشتم(ع)، برنامه‌های ویژه‌ای تا پایان سال جاری و سال آینده (سال۱۴۰۶) اندیشیده شده تا هرچه بیشتر بتوان گستره حضور و اتصال معنوی نوجوانان زائر و مجاور با بارگاه مطهر رضوی را افزایش داد. هدف از برنامه‌ریزی و اجرای برنامه‌های مورد نظر این است حضور، فعالیت و نقش‌آفرینی نوجوانان در بارگاه مطهر حضرت امام رضا(ع) بیش از پیش افزایش یابد. قرار است این بسته زیست‌بوم رشد حضور نوجوانان رضوی در بارگاه مطهر امام هشتم(ع) که شامل خدمات‌رسانی در حرم مطهر و نقش‌آفرینی نوجوانان در این بارگاه مقدس و همچنین افزایش تعامل و همکاری حرم منور رضوی با تشکل‌های نوجوان‌محور است، در این هفته که به نام هفته نوجوان نام‌گذاری شده، رونمایی شود.
در همین زمینه باید بیان کنیم براساس بررسی‌ها، یکی از حساس‌ترین دغدغه‌های موجود که در ۱۰ ماه گذشته به آن توجه ویژه شده، ضرورت انجام کارهای مؤثر برای نوجوانان و حضور ثمربخش آنان در حرم مطهر رضوی بوده است که این موضوع با تشکیل جلسات متعدد و برگزاری نشست‌های گوناگون با حضور صاحب‌نظران و کارشناسان مربوط به این نتیجه رسید که نوجوانان امروز، نوجوانانی فعال، پویا، صاحب‌نظر و کنشگر هستند و برنامه‌های حرم مطهر رضوی باید مطابق با زیست‌بوم مربوط به نسل جدید نوجوانان، برنامه‌ریزی شود. این موضوع جز با واگذاری برنامه‌ریزی، خدمت و نقش‌آفرینی نوجوانان در حرم مطهر میسر نمی‌شود؛ به همین دلیل در ۱۰ ماه گذشته چندین برنامه و رویداد مهم با نقش‌آفرینی تشکل‌های نوجوان‌محور که در توضیحات قبلی به آن‌ها اشاره شد، در حرم مطهر رضوی به مرحله اجرا رسید که پس از آسیب‌شناسی و برنامه‌ریزی دقیق، این مسیر به لطف حضرت رضا(ع) با رفع نقایص و تقویت نقاط قوت، ادامه خواهد یافت.
با توجه به شرایط خاص کشور در یک سال گذشته، چه ویژگی‌هایی را در برنامه‌های مربوط به نوجوانان در حرم مطهر رضوی مورد توجه قرار داده‌اید؟
در یک سال گذشته، ایام پیچیده و خاصی را پشت سر گذاشتیم که از اهمیت و حساسیت خاصی در این ۴۷ سال سپری شده پس از انقلاب اسلامی ایران برخوردار است.
همین موضوع سبب شد کنش نوجوانان همراه با حضور آنان در صحنه میدان، در حرم مطهر رضوی هم به شکل ویژه‌ای رقم بخورد. در همین راستا پس از شهادت امام شهید(ره) ویژه‌برنامه‌هایی به‌منظور نقش‌آفرینی نوجوانان و بیعت با امام رشید حاضر، حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای انجام شد، از قبیل «برگزاری ویژه‌برنامه عهد جدید»، بیعت ۵هزار نفری نوجوانان مجاور(مشهدی) با رهبر جدید انقلاب اسلامی که در ماه مبارک رمضان سال گذشته در حرم مطهر رضوی برگزار شد. همچنین برنامه «مشت‌های گره‌کرده» با حضور بیش از ۱۶هزار نوجوان مجاور مشهدی به‌منظور بیعت با آرمان‌های امام شهید(ره)، اعلام انزجار از استکبار، انتقام و خون‌خواهی رهبر شهید(ره) اردیبهشت‌ماه در صحن پیامبر اعظم(ص) برگزار شد. علاوه بر این، در مناسبت‌های گوناگون، رویدادها و نمایشگاه‌های متعددی در راستای اعلام خون‌خواهی رهبر شهید(ره) و شهدای نوجوان در جریان جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم (جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه) در حرم مطهر رضوی برگزار شد، مانند نمایشگاه شهدای مدرسه میناب (در صحن پیامبر اعظم(ص)) و برپایی نمایشگاه‌های مربوط به بزرگداشت هفته وحدت (ویژه میلاد رسول اکرم اسلام(ص))، هفته امامت و ولایت، برنامه‌های دهه پایانی ماه صفر و ایام شهادت حضرت امام رضا(ع) و... .
در زمینه ترویج معارف زیارت و آثار آن، چه فعالیت‌هایی ویژه نوجوانان در حرم مطهر رضوی انجام شده است؟
براساس بررسی‌های دقیق، تقویت ارتباط بیشتر مجاوران با بارگاه مطهر رضوی به‌ویژه اقشار نوجوان و جوان، ضرورتی‌اجتناب‌ناپذیر است که باید بیش از پیش به آن توجه شود. از این رو، برنامه‌ریزی‌های دقیق متعددی به منظور ارائه سبد خدمات متنوع در حرم مطهر امام هشتم(ع) ویژه این قشر از جامعه (مجاوران و زائران) با نگاه برقراری ارتباط با ساحت مقدس امام معصوم(ع)، حضور آگاهانه در حرم مطهر امام هشتم(ع)، توسعه معارف رضوی و انتقال این معارف به نسل جدید نوجوانان تدارک دیده شده است. در این زمینه می‌توان از برنامه‌های متعددی همچون پاتوق نوجوانی، بیتوته، حرم‌گردی و حرم‌شناسی، تسهیل زمینه ارائه خدمات نوجوانان در حرم مطهر، برگزاری هیئت‌های هفتگی ویژه نوجوانان، غبارروبی اماکن مختلف حرم مطهر رضوی توسط نوجوانان، توسعه آموزش‌های مهارت‌محور (علمی، هنری، رسانه‌ای) و... نام برد.
در همین زمینه با توکل بر خداوند متعال و با الطاف حضرت رضا(ع) به دنبال آن هستیم درصد قابل توجهی از جمعیت نوجوانان مجاور در قالب برنامه‌های متنوع به حرم مطهر رضوی مشرف شوند. این کار با حمایت تولیت معزز آستان قدس رضوی، همکاری مدیریت عالی حرم مطهر امام رضا(ع) و تعامل و همکاری بخش‌های مختلف بارگاه مطهر امام هشتم(ع) به‌ویژه معاونت تبلیغات اسلامی حرم مطهر رضوی رقم می‌خورد. در تلاش هستیم این امر مهم در مقایسه با مدت مشابه سال‌های گذشته از رشدی حدود ۴۰۰درصدی برخوردار شود. همین‌جا لازم است یادآور شویم از مهم‌ترین نکات مورد توجه در برنامه‌های این اداره، دقت و توجه ویژه به اهمیت دوران نوجوانی است که بستر مهمی در زمینه بهره‌مندی از فرصت‌ها برای خودسازی و تشکیل شخصیت فردی و اجتماعی نوجوانان در زندگی آینده آنان است.
حضور آگاهانه این قشر در حرم مطهر رضوی و آشنایی با مبانی اصیل معارف رضوی، بهره‌مندی از برکات زیارت متعالی، تقویت بنیه مذهبی و دینی در شخصیت نوجوانان و... باید به‌گونه‌ای باشد که زمینه پیشرفت آنان در ایفای نقش فردی و اجتماعی در سرنوشت کشور را فراهم کند.
همچنین برای آشنایی نوجوانان با زندگانی بزرگانی همچون امام شهید(ره)، علما و دانشمندان، بزرگان و شخصیت‌های ملی و دینی، شهیدان و ایثارگران و... تلاش شده تورهایی با موضوع علما، شهیدان و بزرگان انقلاب اسلامی برای نوجوانان عزیز برگزار و آنان با خاطرات و برهه‌هایی از دوران نوجوانی این بزرگان ملی و دینی آشنا شوند.
نظر شما